Tescilli bir marka yalnızca 'satılabilen' bir varlık değildir; mülkiyeti elden çıkarmadan gelir üretebilen bir varlıktır. Bunun aracı lisanstır: marka sizde kalır, kullanma iznini sözleşmeyle bir başkasına verirsiniz — tıpkı bir gayrimenkulü satmak yerine kiraya vermek gibi. Franchise zincirlerinden ürün iş birliklerine kadar birçok büyüme modelinin hukuki temeli bu sözleşmedir.
İkisi sık karıştırılır ama sonuçları taban tabana zıttır: devirde markanın MÜLKİYETİ karşı tarafa geçer, siciline yeni sahip yazılır ve eski sahibin markayla bağı kopar. Lisansta ise mülkiyet sizde kalır; karşı taraf yalnızca sözleşmede tanımlanan çerçevede KULLANIR. Süre bitince ya da sözleşme feshedilince kullanım hakkı size döner. Markanızı kalıcı olarak elden çıkarmak istiyorsanız yol devir, gelir modeli kurmak istiyorsanız yol lisanstır.
Sözleşmede aksi yazılmadıkça lisans, kanunen İNHİSARİ OLMAYAN sayılır. Yani 'tekel istiyorum' diyen lisans alanın bunu sözleşmeye açıkça yazdırması gerekir.
Şekil şartı: lisans sözleşmesi YAZILI yapılmak zorundadır — sözlü lisans geçersizdir. Devirden farklı olarak noter onayı geçerlilik şartı değildir; yine de ispat gücü için imzaların noterde atılması yaygın ve yerinde bir pratiktir.
Lisansın TÜRKPATENT siciline kaydı zorunlu değildir; sözleşme taraflar arasında kayıtsız da hüküm doğurur. Ancak sicile kaydedilmeyen lisans, İYİ NİYETLİ ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE karşı ileri sürülemez. Somut örnek: marka sahibi markayı bir başkasına devrederse ve yeni sahip lisanstan habersizse, kayıtsız lisans alan büyük risk altındadır. Ciddi bedel ödenen her lisansta sicil kaydı yaptırmak lisans alanın sigortasıdır.
Franchise sözleşmesinin çekirdeği bir marka lisansıdır: bayi, zincirin markasını sözleşme çerçevesinde kullanır; üzerine işletme sistemi, eğitim ve tedarik kuralları eklenir. Bu yüzden 'bayilik vereceğim' diyen her işletmenin yol haritası aynı kapıdan geçer: önce markanın (gerekiyorsa 35. sınıfı da kapsayacak şekilde) tescilli olması, sonra sağlam bir lisans/franchise sözleşmesi. Tescilsiz markayla franchise satmak, tapusuz arsa satmaya benzer.
Sicilde olmayan bir hakkın lisansı da sicile işlenemez; ortada devredilebilir/lisanslanabilir korunan bir hak yoktur. Önce tescil, sonra lisans — doğru sıra budur. Başvuru aşamasındaki marka için lisans sözleşmesi yapılabilir; kayıt tescille birlikte anlam kazanır.
Tamamen sözleşme serbestisi içindedir: sabit yıllık bedel, ciro yüzdesi (sektöre göre değişen oranlarda royalty) veya ikisinin karması kullanılır. Markanın bilinirliği, kapsamı ve tekel verilip verilmediği bedeli belirleyen ana etkenlerdir.
İnhisari lisans alan, sözleşmede aksi yoksa, marka sahibinin açabileceği tecavüz davalarını kendi adına açabilir. İnhisari olmayan lisans alan ise kural olarak önce marka sahibine bildirir; sahip harekete geçmezse dava yolu açılır.
Marka sahibinin. 10 yıllık koruma dolarken yenilemeyi sahip yapar; lisans alanın en büyük riski, sahibin yenilemeyi kaçırıp markayı düşürmesidir — sözleşmeye yenileme yükümlülüğü maddesi koydurmak bu yüzden akıllıcadır.
Devamı için: Marka devri nasıl yapılır? · Hazır Marka Pazarı — satılık tescilli markalar · 35. sınıf kimlere gerekli? (franchise)
Lisanslamayı düşündüğünüz ismin sicil durumunu ve tescil edilebilirliğini 30 saniyede ücretsiz görün.